UNHA VISIÓN CIENTÍFICA DISIDENTE
ou o anarquismo epistemolóxico de Paul K.Feyerabend
Escrito por Luís Rodríguez
A ciencia do poder ou o poder da ciencia. Como ben apunta Ernesto Sábato, en Homes e engrenaxes, entre os séculos XVIII e XIX propagóuse no mundo, a xeito de novo fetichismo, unha verdadeira superstición acerca da ciencia, ocasionada, quizais, polo problema da verdade do coñecemento e o trauma ocasionado por unha etapa de escurantismo na Idade Media, cando o coñecemento fundábase en sofismas, supostos e supersticións fanáticas elevadas a categorías de dogmas e axiomas incuestionables. Isto traería como consecuencia, a procura e a reflexión acerca de como se podería lograr o coñecemento verdadeiro; entón, foi inevitable: a ciencia pasou a converterse nunha nova maxia e o home medio, o home da rúa, cría tanto máis nela canto menos ía comprendéndoa. É máis a humanidade, na súa maioría, estaba convencida de que, coa súa axuda, a solución aos problemas que a afectaban ía chegar pronto. É nese mesmo contexto que aparecen as figuras de culto, os científicos, gozando da mesma veneración que tiveron, ou teñen aínda, os chamanes, bruxos e sacerdotes. Veneracións e reverencias propias, dito sexa de paso, dos febles mentais.
«A única misión da ciencia é iluminar a vida e non gobernala»
Mijail Bakunin
Este home-ciencia convertéuse nunha persoaxe discreta e mecanizada; pois, «de certo», boa parte das cousas que hai que facer en física, bioloxía ou lóxica (salvo gratos casos excepcionais ou variacións postmodernas pintorescas) é faena mecánica de pensamento que pode ser executada por calquera cun pouco (ou algúns anos) de traballo mecanizado. Trabállase cun método, constriñéndose e recluíndose nun campo de ocupación intelectual cada vez máis estreito, e nin sequera é forzoso, para obter abundantes resultados, posuír ideas rigorosas sobre o sentido deste. Ortega e Gasset argüía que a ciencia foi progresando, en boa parte, debido ao traballo de homes absolutamente mediocres; que recluídos na estreiteza do seu campo visual, conseguen en efecto, descubrir novos feitos e facer avanzar a súa ciencia, que apenas coñecen e con ela a enciclopedia do pensamento que concienzudamente descoñecen.
Co transcorrer dos anos, a ciencia formou un núcleo teórico difuso expresado por denominacións xenéricas como «física relativista» ou «matemática conxuntista» e outro núcleo metodolóxico máis difuso aínda e relacionado máis con instrumentos que con procedementos (acelerador atómico, computador, etc.). Xeralmente atribúenselle certas calidades como: universalidade sen limitacións, carácter público intrasubxectivo, neutralidade valorativa, política e ideolóxica e ata o mesmo feito de ser usada ou aplicada susceptiblemente sen discriminacións pola especie humana; todas e cada unha cuestionadas.
Algúns filósofos, entre eles Popper, afirmaron que a ciencia é esencialmente coñecemento público; pero nos feitos, a ciencia non é coñecemento público senón mais ben secreto moi ben administrado polos centros hexemónicos. Moitas veces díxose que o científico serve fundamentalmente á humanidade, pero a verdade é que verdadeiramente a ciencia, parida dende os mesmos centros de poder, úsase principalmente para o benestar daqueles e para afianzar as relacións de dominación que se exercen sobre os países dominados e dependentes. Diría Marcuse: «A racionalidade técnica e científica e a manipulación están soldadas en novas formas de control social». Só o «bo burgués» estaba e está na idea de que a misión da ciencia era acabar coas guerras e facerlle a vida máis cómoda; talvez pense, así mesmo, que a misión da arte é facer felices e virtuosas ás súas fillas.
A gran gloria e a gran ameaza da ciencia residen en que todo o que en principio non é posible, pódese facer se existen as tecno-condicións e o suficiente empeño para facelo. Os científicos poden regodearse na gloria dos seus logros; pero, nos tempos actuais, a reacción máis típica do común das xentes consiste en tremer ante a ameaza.
Á sombra da ciencia: Paul K. Feyerabend
Paul K. Feyerabend (1924-1994), epistemólogo anarquista, considerado anticientífico, pensador crítico, punzante, irónico e subversivo, en realidade e exactamente trátase dun disidente, considerou a varios colegas seus como «medrosos roedores académicos, que ocultan a súa inseguridade detrás dunha sombría defensa do status quo» e desenvolveu agudas reflexións sobre o papel da ciencia na sociedade contemporánea. Puxo á epistemoloxía en tensión e obrigaríaa a revisar as súas roupaxes especializadas, formais e exclusivamente académicas, enfrontando sen tregua nin contemplacións a unha tradición longamente respectada. «Nada é máis perigoso para a razón que os voos da imaxinación», dicía Hume e é que demostrou, ademais da súa competencia científica, grandes dotes de escritor e polemista.
As ideas de Feyerabend, influenciado por Popper, Mill, Kuhn e Lakatos, comezan a xestarse sendo profesor de Filosofía na Universidade de California, Berkeley, e profesor de Filosofía da ciencia no Instituto Federal de Tecnoloxía en Zúric. Investigou en física, astronomía e matemáticas. A súa formación como físico e como filósofo fóise completando durante a súa estancia en Londres, pero o decisivo para o desenvolvemento das súas ideas foi a súa práctica educativa nun medio plurirracial e multicultural. Cada fenómeno ou problema que abordaba era para el unha situación única e exclusiva que tiña que explicarse e escrarecerse de xeito particular, non existían fronteiras para a súa curiosidade e ningún tipo de «criterio» restrinxía o seu pensamento: aceptaba a colaboración, en calquera investigación particular, de pensamentos e emocións, fe e coñecementos. Feyerabend afirmaba que a idea dun método fixo, dunha racionalidade fixa xorde dunha visión do home demasiado inxenua, é así que propuxo un pluralismo metodolóxico onde deberían buscarse propostas alternativas.
Unha proposta de visións, temperamentos e actitudes diferentes que dean lugar a xuízos e métodos de achegamento diferentes onde soamente un principio poida ser defendido baixo calquera circunstancia: Todo vale. Estes principios foron expostos basicamente en Contra o método e ampliados posteriormente en Adeus á razón. Feyerabend chegou a propor un procedemento contrainductivo, baseado na contradición sistemática de teorías e resultados experimentais ben establecidos e aumentar o contido empírico coa axuda do principio de proliferación. Para isto o científico debería ser heterodoxo e propor ideas contrapostas, habería que ir contra o metodólogo que repite e aplica como escravo os principios e declaracións máis recentes dos que dirixen a física, aínda que ao facelo, viole algunhas (se non todas) das regras básicas do seu propio oficio. Débese propor ideas distintas, recorrendo para iso, como fonte de inspiración, ao que faga falta, ata a teorías antigas e refugadas, sen que importe para nada que sexan «falsadas empíricamente» no seu tempo ou que, probablemente, teñan orixes metafísicas, relixiosas ou míticas. A idea era buscar sistemas conceptuais que choquen cos datos experimentais aceptados, e ata propor novas formas de percepción do mundo, ata entón ignoradas. O científico faría uso de canto teña á man: suxestións heurísticas, concepcións do mundo, disparates metafísicos, restos e fragmentos de teorías abandoadas, etc.
Bertrand Russell dixo, respecto diso: «Ata a cauta e paciente investigación científica da verdade, que parece a antítese da rápida certidume do místico, pode ser fomentada e nutrida polo espírito en que se move e vive o misticismo». A infalibilidade do método científico foi confrontada por Feyerabend: «A idea dun método que conteña principios firmes, inalterables, e absolutamente obrigatorios que rexan o quefacer científico tropeza con dificultades considerables ao ser confrontada cos resultados da investigación histórica. Descubrimos, entón, que non hai unha soa regra, por plausible que sexa, e por firmemente baseada que estea na epistemoloxía, que non sexa infrinxida nunha ocasión ou outra». O atomismo antigo, a revolución copernicana, o atomismo moderno, a teoría ondulatoria da luz e outras moitas xurdiron, ademais, contrariando, explícita ou implicitamente, regras metodolóxicas xeralmente aceptadas.
Finalmente a unidade de opinión non é desexable, agás que resulte da máis libre e completa comparación de opinións opostas, e a diversidade non é un mal, senón un ben, a cal é necesaria non só para o avance do coñecemento senón tamén para o desenvolvemento da nosa individualidade. Ortega e Gasset argumentaba, con fundamentada razón, que «o científico foi e é, como home, un monstro, un maniático cando non un demente», e ademais resaltaba a notoria facilidade con que os científicos entregáronse sempre ás tiranías. E Feyerabend corroborábao, para el a ciencia nun principio estivo enfrontada a formas de pensamento dogmáticas, a certas ideoloxías herdadas imperantes; pero, co transcorrer do tempo, unha nova ilustración configuróuse; e é que, na actualidade, esta (a ciencia) ten todas as características dunha relixión, chamada cientifismo. Nos colexios, por exemplo, a ciencia ensínase co mesmo valor de verdade que os dogmas de fe relixiosos, sen alentar, en ningún caso, perspectivas máis amplas de observar os fenómenos e as cousas, mentres que o adoctrinamiento nas universidades e centros de educación superior é moito máis sofisticado e rigoroso e, polo tanto, sen ningún tipo de cuestionamiento á actividade científica.
Feyerabend dá conta destas problemáticas, onde a ciencia transformouse e asentouse como verdade única, inalterable e infalible. Non hai quen non lle faga reverencias, o cal dálle liberdade de proselitismo político e poder tecnocrático. Como toda relixión institucionalizada e poderosa, tamén, non se lle pode desligar do Estado; moitas veces, ademais, a ciencia impúxose pola forza e non polo diálogo ou o convencemento como no caso dos países non occidentais onde se chegou a exterminar outras moitas formas de saber. Feyerabend na ciencia nunha sociedade libre expuxo que esta (a sociedade libre) non se impón, senón que xurdirá cando a xente que resolve problemas concretos colabore na súa creación. Ademais afirma que a sociedade libre insiste na separación entre a ciencia e o Estado. As comunidades científicas ou a «Igrexa Universal da Razón e a Verdade e do Pensamento Único» perderon ata a súa relativa autonomía de outrora noutras épocas históricas, agora dependen da gran industria, por unha banda, e da política científica do Estado correspondente. Existe unha ciencia aplicada que pode xerar grandes beneficios económicos á empresa patrocinadora ou como no caso de ciencia amarrada co Estado que adoita tender a priorizar determinadas liñas de investigación, dando lugar a que o progreso científico só vaia nalgunhas e determinadas direccións. Científicos, técnicos e especialistas servindo como refrendos das políticas dos Estados e as multinacionais.
Paul K. Feyerabend morreu o 11 de febreiro de 1994, aos 70 anos, deixándonos unha severa advertencia sobre o progresivo auxe da ciencia e da tecnoloxía e a súa influencia nas áreas máis diversas do ser humano, sociais, políticas e ata militares, no futuro. E é que parece predominar naqueles campos (os científicos) unha autosuficiencia flagrante, como cando Mario Bunge responde fronte a cuestionamientos sobre o irresistible avance científico e as súas consecuencias político-sociais, manifestando vaga e irresponsablemente: «toda innovación ten os seus inconvintes». Cando se trata de Chernobyl, o efecto invernadoiro, os envelenamentos de ríos e mares, Hiroshima e Nagasaki, ou outros desastres ecolóxicos e sociais os científicos vacilan nas súas respostas. Ou calan. A ciencia oficial sempre pretenderá ser a portadora absoluta da verdade absoluta dando cabida a novos cultos de instancias abstractas como o da razón obxectiva, pola cal sacrificóuse moito, en guerras e masacres demostrando ser tan represiva como a idea da «verdade revelada», entón non nos queda outra que transitar, como Feyerabend, os camiños da racionalidade humana e espertar dese letargo cientifista porque como dixo Cioran: «Fronte ao home abstracto, que pensa polo pracer de pensar, álzase o home visceral, o pensador determinado por un desequilibrio vital que se sitúa máis aló das ciencias e da arte. Gústanme os pensamentos que conservan un aroma de sangue e de carne. Os homes non comprenderon aínda que a época das preocupacións superficiais e intelixentes acabouse e que o problema do sufrimento é infinitamente mais revelador que o do siloxismo, un berro de desesperación é infinitamente máis significativo que unha observación sutil... Por que non deixamos de admitir o valor exclusivo das verdades vivas?.
Periódico Desobediencia,
Lima, Perú
Luís Rodríguez
Tirado de:
www.eutsi.org
WITCH: A GUERRILLA CONTRA AMERIKKKA
Charla pronunciada por Servando Rocha o 1 de xullo con motivo da presentación de WITCH (Women´s International Conspiracy from Hell. Textos, comunicados e feitizos: 1968-1969) (La Felguera, 2007) na III Mostra do Llibre Anarquista de Barcelona.
A edición de WITCH (Women´s International Conspiracy from Hell. Textos, comunicados e feitizos: 1968-1969) é, en realidade, a historia por resolver dunha ausencia. Unha ausencia que foi, e atrévome a dicir que aínda é, o resultado dunha opresión cultural e económica que xa as sufraxistas ou anarquistas como Emma Goldman denunciasen case sempre en solitario. Porque o feminismo sempre foi unha excepcional soidade e unha desesperada compaña. Mália que as mulleres estableceron distintas pontes en forma de lazos de supervivencia nunha sociedade hostil, o feminismo sempre foi soidade. Polo menos o seu camiño.
Aínda hoxe para moitos homes esquerdistas resulta ingrato abordar as incómodas preguntas que expón o feminismo. Esquerdistas ou libertarios, todos eles, dunha ou outra forma, consideran incómodos os interrogantes xerados cara a dentro pola transcendencia e implicación que comportan o xénero ou a súa propia historia (a dos homes, refírome) en canto a esa terrible negación por omisión da herstory. A súa actitude, en moitos casos, é condescendente, cando non desprestixiadora ou de aberta burla.
A pesares de que a teoría feminista atópase en primeira orde á hora de abordar, desde unha perspectiva de alta política, cuestións tan actuais como o transxenero ou a posmodernidade, o feminismo pode ser explicado dun xeito moito máis sinxelo e íntimo. Neste sentido, creo que esa ausencia da que falo, a complicidade ou a creatividade (poderiamos deternos na enorme importancia que tivo a arte feminista desde os anos setenta coa urxencia do vídeo arte, pero non é esta a pretensión desta breve charla), son elementos que teñen que ver con iso precisamente. Pero eu non vou abordar as razóns, eventuais fracasos ou acertos do feminismo. O miña laboura hoxe é outra: explicar o porqué da edición dun libro como este, tan atípico e, sobre todo, negar o evidente recurso á nostalxia. Os editores pretenderon tender unha ponte e combater a Historia. Unha Historia capaz de ser cosificada e mostrada baixo a forma do pastiche ou coma se dun fotograma se tratara. Lembrade as palabras de Walter Benjamin respecto diso: “canto máis se nos mostra menos comprendemos”. A Historia deber ser ou desenvolver consecuencias. Debe ter consecuencias e o feminismo, precisamente, é parte desa Historia. Aínda que pretenciosas, estas foron e son as intencións da editorial La Felguera e a súa política de edicións.
Nun momento en que a historia podería aniquilar á especie humana, non será estrano que nos fose dado asistir a unha tentativa desesperada para prohibir os acontecementos históricos. Noutros termos, non está vedado concibir unha época, non moi afastada, en que a humanidade, para asegurarse a supervivencia, véxase obrigada a seguir facendo a historia, e esfórcese por esquecer, como insignificante e perigoso, todo feito espontáneo que ameazase con ter consecuencias históricas
Mircea Eliade
Pero deixemos ao carón, por agora, estas cuestións e fixémonos nesa ausencia que dicía, é dicir, en WITCH.
Resulta elocuente que ún dos catalizadores do surximiento de WITCH fose o proceso xudicial contra un grupo de activistas estadounidenses da nova esquerda, en concreto, os chamados 7 de Chicago onde destacaba, como non, o yippie Abbie Hoffman. En realidade foron 8 os procesados, aínda que Bobby Seale o líder negro dos Black Panthers- quedase fóra durante a instrución do caso. Todos estes homes e digo homes, resaltando o xénero, por canto é a consecuencia deste acontecemento para o futuro de WITCH- foran procesados baixo a acusación de ser os autores dos notables disturbios producidos en 1968 durante as protestas contra a Convención Gubernamental de Chicago. O certo é que eran todos homes e iso fodéulles, e moito, ás futuras WITCH. En realidade, non foi algo caprichoso e reflectía o como e o porqué do movement neses momentos, das enormes contradicións que en materia de política sexual existían dentro do ambente político. E iso tanto dende a óptica de como se relacionaban os homes coas mulleres dentro e fóra do movemento, como cal era a relación que establecía o Poder sobre as mulleres activistas, Para os primeiros, estas carecían de poder e considerábanas como os súas “taquígrafas” nas asembleas (as propias WITCH refírense a isto con esas mesmas palabras) e, para os segundos, non existían como visibilizadoras da contestación. Atacando aos homes, caerían tamén “as súas” mulleres, deberon pensar. O certo é que WITCH, entón, decidiu rebelarse contra esa ausencia. Entón, as futuras activistas witches decidiron que acudirían a cada unha das sesións disfrazadas como bruxas e que farían conxuros contra os xuíces.
O activismo das WITCH non era anécdótico. Moitas delas tiñan estado xa presentes na famosa acción da Bolsa de Nova York, cando se lanzaron billetes dun dólar e os brokers tiráronse ao chan na súa captura, así como na marcha sobre Wall Street baixo o lema “Wall Street is War Street”. De feito, varias delas estaban militando nas filas yippies, eses hippies politizados que capitalizaban a oposición rueira no país. No entanto, o seu teatro rueiro provocador serviu de clara influencia como estratexia política para o grupo.
O meu primeiro encontro coa experiencia de WITCH foi fai xa algúns anos cando estaba investigando a traxectoria dunha organización armada branca chamada Weather Underground Organization. O resultado diso foi un pequeno libro titulado “Os dias de furia: contracultura e loita armada nos Estados Unidos” que se centraba na fantástica aparición dunha clase media branca e combativa que chegou a pasarse á clandestinidade, e que atacou violentamente o Pentágono ou o Capitolio. Aquilo, loxicamente, chamou poderosamente a miña atención. No medio de numerosos datos, datas e siglas, apareceu WITCH. O primeiro que me atraeu foi aquel escandaloso nome e, por suposto, a potencia da foto que ilustra a cuberta do libro que publicamos e na que se ve a un grupo de mozas disfrazadas de bruxas en plena acción. No entanto, o seu ascenso e difuminación expuña, dun xeito intenso, un apaixonado debate entón dentro do feminismo radical americano, da segunda onda feminista e igualmente vixente hoxe en día, cando non moi pouco superado. Un sector destas mulleres tomou o camiño de formar grupos autónomos e, deste xeito non exento de polémica, romper coa cohabitación dentro das hipermasculinizadas organizacións esquerdistas do momento.
Na traxectoria da revolta branca vemos aquelas razóns que deron lugar ao futuro mediato das WITCH. Deste xeito, o grupo difuminóuse e os seus protagonistas tomaron entón camiños ben diferentes. A crítica á violencia permanecía en todos os debates da nova esquerda, sobre todo ante unha guerra en Vietnam que continuaría sen freo algún varios anos máis. Todas as estratexias desenvolvidas ata entón parecían insuficientes. Algunhas comezaron a gañar prestixio nos ambentes feministas máis intelectualizados e, en troques, outras decidiron cruzar a liña que separa a legalidade da ilegalidade e participaron (polo menos dúas delas) nos Weathermen. De feito, os Weathermen (Homes do Tempo) cambiaron o seu nome polo dun menos sexista Weather Underground Organization por presións deste sector e realizaron algunhas accións de contidos feministas. Este tipo de accións foron levadas a cabo por pequenos grupos autónomos de mulleres do interior de devandita organización con obxectivos tais como a liberación de Angela Davis (baixo as siglas de The Proud Eagle Tribe of Weather ou Women´s Brigade of the Weather Underground) ou contra o control demográfico sobre as mulleres do Terceiro Mundo.
Dunha ou outra forma, WITCH e o seu legado estiveron presentes tras a súa disolución, ata durante a dramática década dos setenta, e foron precursoras dunha apertura do debate acerca da utilización da violencia revolucionaria polas mulleres.
Tamén dínme de conta de algo que, moi pronto, ía ser unha constatación e era o feito de que WITCH son incesantemente nomeadas en enciclopedias e ensaios sobre a contracultura americana e o feminismo radical, pero sen achegar case ningún dato máis. Por iso vén o que dicimos acerca de “pasar á historia do Movemento de Liberación da Muller con letras de ouro pero baixo o signo do ostracismo”. Logo chegou ás miñas mans o clásico “Sisterhood is powerful” (Vintage Books, 1970) xa totalmente descatalogado e que fose editado baixo a coordinación e compilación dunha famosa exWITCH como Robin Morgan. Neste libro recóllense os textos que contén a nosa edición e que cremos que son os únicos producidos polo grupo na súa efémera aínda que rica vida de pouco máis dun ano.
E como non ían criticar as activistas a esa nova esquerda? Como non ían ser duramente criticados os homes desa esquerda? A crítica feminista cara ao marxismo era evidente. No propio Manifesto Comunista afírmase que “alí onde a burguesía dominou, puxo fin a todas as relacións feudais, patriarcais”, é dicir, sinalábase que o patriarcado é un fenómeno precapitalista. Creo que a cita non merece maior explicación. O marxismo, que influíra en toda a nova esquerda, defendía unha concepción do mundo economicista. Neste sentido, os marxistas ortodoxos consideraban a economía e a produción como as principais actividades humanas, polo que se as mulleres non eran produtoras entón non existían “no mundo” e o seu protagonismo era o de ser meras reprodutoras.
O valor de WITCH cruzou a contracultura, da cal naceu. No entanto, convén que, como mínimo, expoñamos unha distinción e aclaración neste tema. A contracultura podería expresarse baixo a idea da creación de alternativas ao sistema e de formas autoxestionarias de autosuficiencia (comunas, fanzines, redes de distribución non comerciais, etc) dentro dunha idea marcusiana de Gran Rexeitamento. Xera un aspecto de contrapoder creativo. En troques, podemos definir ás subculturas como distincións ou diferenciacións da cultura hexemónica e que esixen, trunfando ou non, non ser máis adiante unha réplica do modelo de adulto tradicional. No caso de WITCH é preciso opornos a esa tendencia demasiado simplista de incluír dentro dun xenérico “contracultura” ao feminismo, por canto consideramos que non pode ser tratado este último como un apéndice máis da contracultura, senón que ten suficiente identidade propia. Por suposto, excédeo e supera. Outra diferenza importante é que a contracultura é só unha, é dicir, maniféstase dun só xeito concreto aínda que se exprese con distinta linguaxe simbólica. O feminismo, pola contra son feminismo(s) inevitablemente. A súa historia así o afirma. WITCH é froito desa heteroxeneidade.
A publicación de WITCH tamén xorde baixo a necesidade de romper o que se denominou a “masculinización da mirada”. En efecto, o maior fenómeno de éra posmoderna, tal e como sabemos, é o trunfo absoluto do ver, da imaxe e a propaganda. Se falamos de patriarcado debemos referirnos tamén a esa masculinización da mirada ou, máis especificamente, do significante e o significado, da masculinización total respecto da forma en que interpretamos o mundo.
No coñecido collage da artista feminista Barbara Kruger “A túa mirada golpéame” indícase isto. A obra ten que ver con esa mirada absolutista e que interpreta todo en clave masculina. No collage, aparentemente, reflíctese o instante posterior dunha agresión sexista. Pero o que Kruger intenta reflectir é tamén unha agresión de xénero. É a suprema violencia que leva a masculinización desa mirada.
WITCH, a pesar das súas numerosas limitacións enfrontóuse a esta posición ideoloxizada de violencia. E fíxoo dun xeito moi sedutor (“con pandereitas e cócteles molotov”, como elas dicían) facendo uso dun discurso ameazador, apocalíptico e, ao mesmo tempo, divertido.
O seu posicionamento desafiante contra todo e todos emparenta ao grupo coa única icona capaz de igualar a súa potencia. Referímonos a Valerie Solanas e o seu texto SCUM. Aínda así, existe unha certa conexión entre ambos os nomes naquela cidade de Nova York onde todos, ou case todos, coñecíanse. Solanas era íntima amiga de Ben Morea, líder do colectivo anarcodadaísta e de influencia prositu Black Mask/Motherfuckers. A orixe do nome de WITCH produciuse dun xeito moi cotián. Unha vez que os “7 de Chicago” son detidos, deciden que as súas accións débense levar a cabo baixo un nome e alguén insinuou que podería ser o de WITCH. Curiosamente, ao redor daquela época comezan a efectuarse accións con explosivos contra industrias ligadas á guerra de Vietnam tras as que estaban antigos activistas dos Motherfuckers e que, entón, asinaban as súas accións baixo o nome de International Werewolves Conspiracy from Hell. Coincidencia ou non, o certo é que tal feito produciuse, polo que non é descartable unha retroalimentación de ambos os grupos.
Pero e por que WITCH?
A historia de WITCH e doutras tantas experiencias de contrapoder negan o devir dunha época sen pasado nin futuro, onde se destrúe a tradición, coma se tratásese do peor dos seus inimigos. Unha Historia que ten un único tempo, un único Deus e, por conseguinte, é unha soa Historia sen lembranzas coherentes, sen consecuencias, baixo imaxes fraccionadas e como un collage ideoloxizado. Como se dixo: houbo unha Historia, pero xa non a hai.
Noutra orde de cousas, WITCH rexeitou unha narración amable desa Historia. A súa vivencia é nada conciliadora e sitúanos ante problemas sen resolver. Entre outras cousas, devolveu a loita política ao terreo da ameaza. Basta citar unha frase que se inclúe neste volume a modo de conclusión para esta breve charla: “se te metes cunha, méteste con todas. ¡Pasa a palabra, irmá!?.
Servando Rocha
Xullo, 2007
OS PERDEDORES
Durante este mes, celébrase o 30 aniversario das primeiras eleccións libres tras a morte de Franco. A efeméride, é blandida por políticos de todos os partidos como un alicerce da democracia. Desa, da que “eles” senten donos e facedores. Xornais e televisións, ensalzan continuamente o papel, diríase , heroico dos partidos, por saber deixar de lado rifas históricas e poder traballar xuntos e levar a bó porto a democracia e a constitución. Todos son importantes: O rei, Suarez, Fraga, Carrillo, Roca, González, etc. Son os seus heroes. Pero non son os meus.
Os anais da historia están cheos de perdedores, que nunca son do bando dos poderosos. Franco morreu , mais deixou unha máquina represora en funcionamento, e a súa inercia alcánzanos aínda nos nosos días. Daquelas persoas que vivían mergulladas na miseria, no paro, e nunhas condicións económicas herdeiras do medievo, non hai palabras en ningún sitio. Daqueles que creron as mentiras dos partidos políticos e votaron, para sentir despois o desengano nas súas carnes, non hai palabras en ningún sitio. E aqueles que se atreveron a levantar a súa voz, foron represaliados, como xa antes o foron. Todos os que vivimos “aquilo” dende a nosa propia experiencia, non necesitamos que nos lembren cada certo tempo a que foi a experiencia deles. A ninguén lle chocará hoxe día que alguén lembre a data e diga: “acordo o ilusionados que estabamos todos, mentras esperabamos os resultados e iamos a casa dunha amiga en Mirasierra, a escoitar discos de Jazz, ler a Whitman e experimentar cos nosos profesores” (Elena Ochoa, no País, 15-6-07 )
Nas barriadas de obreiros ninguén tiña amigos con casa en Mirasierra, e moi poucos oirían falar do Jazz, pero si que tiñan medo. Medo de saber que de ir mal as cousas sería o pobo quen pagaría as consecuencias. Tiñan poucos recursos, casas endebedadas, falta de traballo, e en moitos casos fame. Hai uns días, un amigo da conca mineira asturiana, contóume unha historia. Ocorreu cando el era neno e ía á escola. As entradas aos pozos mineiros estaban perto do pobo. Conta o meu amigo, que cando había unha explosión de gas grisú nalgún pozo. As sirenas de alarma oíanse perfectamente. Inmediatamente moitos nenos, botábanse a chorar e berrar, presas do pánico, outros trousaban ou quedaban brancos. Saben porqué? Todos os seus familiares traballaban na mina. Cada vez que soaba a sirena, algún neno quedaba orfo, ou sen irmán, ou sen tíos. Trasladen esta historia a algún porto pesqueiro, logo dunha treboada, cando se descobre que falta un barco no porto. Pregúntome se a Doutora Ochoa e os seus amigos imaxinarían sequera unha situación así. Estes nenos, e mulleres, e homes, non ían escoitar discos de Jazz, nin lían a Whitman nun chalé de Mirasierra. As testemuñas desas persoas non están en ningún xornal, nin en ningunha televisión. Tampouco se fala das vítimas da represión franquista e posterior, crimes que hoxe día seguen impunes, persoas que foron asasinadas por protestar, e cuxas familias terán outra forma de contar a transición:
21 de Xullo de 1970 Folga da construción en Sevilla e Granada. A policía española asasina a tres obreiros.
13 de Setembro de 1970 A policía asasina a Pedro Patiño en Madrid, durante a folga xeral da construción.
18 de Outubro de 1971 Folga na SEAT de Barcelona. A policía mata nos talleres a Antonio Ruiz.
10 de Marzo de 1972 A policía española dispara contra os obreiros en folga que ocupaban os talleres da Bazán, en Ferrol, asasinando a tres deles, Amador Rei, Daniel Néboa e Víctor Castro.
1 de decembro de 1972 En Santiago de Compostela a policía española asasina a tiros a Juan Fortes, cando realizaba unha simple pintada na rúa.
17 de setembro de 1973 A Garda Civil asasina, obrigándolle a beber acedo sulfúrico, a Cipriano Martos, obreiro da construción.
20 de Maio de 1975 A policía española mata a tiros en Ondárroa (Guipúzcoa ) ao estudante Luís Arriola.
12 de Agosto de 1975 Cae asasinado pola policía española en Ferrol, Ramón Reboira.
31 de Agosto de 1975 Manis contra a pena de morte. A policía española asasina ao mozo Jesús García Ripalda.
3 de Marzo de 1976 En Vitoria, a policía española ametralla covardemente unha mani de obreiros, asasinando en plena rúa a 5 mozas e ferindo a máis de 100.
8 de setembro de 1976 A Garda civil asasina en Fuenterrabía durante as manis pola amnistía ao mozo Jesús María Zabala.
23 de Xaneiro de 1977 Durante unha mani en Madrid as bandas fascistas asasinan ao mozo Arturo Ortíz.
24 de Xaneiro de 1977 Orxía de sangue. Pola mañá, a policía asasina en plena rúa a Mari Luz Nájera, que protestaba pola morte do día anterior. Pola noite, os fachas asasinan a 5 avogados laboralistas no despacho da rúa Atocha.
8 de Xullo de 1978 Na celebración dos Sanfermines, a policía española asasina a tiro límpio a Germán García en Pamplona e produce máis de 100 feridos.
4 de decembro de 1978 Asasinado en Málaga J. M. Caparrós por un grupo de señoritos fascistas.
3 de Xuño de 1979 Nunha marcha contra as centrais nucleares é asasinada de socato pola Garda Civil en Tudela a moza Gladys del Estal.
13 de Decembro de 1979 Na glorieta de Embaixadores de Madrid, a policía dispara contra unha mani de estudantes, matando a dúas deles, José Luís e Emilio.
10 de Maio de 1981 Tres mozos santanderinos son asasinados pola Garda Civil en Málaga, tras sufrir salvaxes torturas e mutilacións, ao confundirlles cun comando de ETA.
12 de Marzo de 1987 A Garda Civil, reprimiu violentamente as mobilizacións dos obreiros de Forxas, en Reinosa, Asturias, contra o desmantelamento dos seus postos de traballo, matando a ún deles.(*)
Todos os asasinatos deses anos quedaron vergonzosamente impunes, coa complicidade de xuíces, que non abriron por iso ningún tipo de procesamiento ou condea. Ata varios anos logo da constitución. Falta xente nesta lista. Basta esta pequena mostra como demostración da liberdade e do estado de dereito no que vivimos e que nos recordan “ao seu xeito” os nosos “sacrificados políticos”, verdadeiros “heroes da transición”
(*) Gracias ao “Paté de Marrana” polo préstamo de información.
Yorick
laconujuracontraelnecio.blogspot.com
OS CONSUMIDORES COMO COBALLAS ELECTRÓNICAS.
É curiosa a visión nas realidades publicitarias que nos mostra John Carpenter na súa película “Están vivos” de 1988. Nela o director espida as imaxes dos anuncios mostrando só a mensaxe dos mesmos, sen interferencias: fondo branco e a tipografía en negro dunha mensaxe. Mostra esoutra realidade que só é visible a través de lentes especiais dunha sociedade que se resiste ao asedio dun mundo invasor que nos manipula. Na nosa cotidianidade convivimos con todo este tipo de slogans publicitarios e filtramos inconscientemente a información do mesmo xeito que propón Carpenter na súa película.
Paul Virilio no seu libro “A bomba informática” comenta que “o século XX non foi como se pretendeu, o da imaxe senón, máis ben, o da óptica e, sobre todo o da ilusión óptica”.
Fálase da realidade aumentada como unha especie de realidade superposta que neste caso podería ofrecernos maior información da que vemos a primeira ollada. William J. Mitchell comenta no seu libro “E-topía” a posibilidade de incorporar certos dispositivos “nas pezas oculares das lentes de realidade virtual, o que sobreimpresiona gráficos de computador sobre a escea circundante, de maneira que dá a impresión de que os obxectos virtuais en tres dimensións mestúranse cos físicos para xerar un novo tipo de arquitectura híbrida” (p-47).
Digamos que se deste xeito o espazo físico e o seu homólogo electrónico fusiónanse nesta superposición de planos, as rúas por exemplo, poderían adquirir un valor semántico extra que podería ser programado; converteríanse en hardware por así dicilo. Ún dos resultados sería o constante fluído de información á que poderiamos acceder por medio de dispositivos situados en edificios emblemáticos que nos permitisen conectarnos a unha base de datos por medio electrónicos. (Un simple código de barras situado nun monumento que sexa capaz de ser lido por un teléfono móbil ofrecería xa cantidade de datos sobre devandito lugar). Vivimos xa nunha realidade aumentadísima. Nunha realidade amortizada para moitos.
“A moderna cultura de masas -unha civilización de prótese-, pensada para o consumidor mutila as almas, pecha ao home cada vez máis o camiño cara as cuestións fundamentais da súa existencia, cara o tomar conciencia da súa propia identidade como ser espiritual. Pero o artista non pode, non debe permanecer xordo ante a chamada da verdade, que é o único capaz de determinar e disciplinar a súa vontade creadora. Só así obtén a capacidade de transmitir a súa fe tamén a outros. Un artista sen esa fe é como un pintor que nacese cego”. Andrei Tarkovski. (1)
Nós formamos parte das primeiras xeracións de coballas electrónicas. crecemos a medida que todos os aparellos se foron estragando ata converterse en reliquias, vimos desde a nosa infancia como eses aparellos foron substituídos por outros novos dunha forma exponencial a medida que a industria fabricábaos e o mundo marabillábase da súa propia capacidade creativa avanzando cara a un produto máis controlado polo consumidor. Alén do aparello telefónico é o capitalismo o que nos rumorea medias verdades e pregúntome cando se derrubarán todas esas compañías telefónicas que agonizan entre enxeñosas campañas publicitarias. As novidades que fornece o mercado rendibilízanas a contagotas: que se primeiro un mega, despois dous, tres, catro, etc. Dosifícannos. A tecnoloxía é a amplificación do espectáculo, simula a nosa pertenza a unha burguesía de aparencias, sumisa á hipótese mercantilista de que as nosas necesidades corresponden co que se nos ofrece. Guy Debord dixo: “En todas partes exponse a mesma terrible pregunta, que desde fai dous séculos avergoña ao mundo enteiro: Como facer traballar aos pobres alí onde se desvaneceu toda ilusión e desapareceu toda forza?”.
Digamos que a nosa forma de aprendizaxe, de procesar información foi distinta á dos nosos avós e que vai ser totalmente distinta para as novas xeracións (que quizais deixen de manter o status de coballas electrónicas coa súa integración e participación nas redes sociais). Aí estamos.
A tecnoloxía que nos venden nos grandes almacéns dosifica a súa mercadoría en pequenos lotes para sacar máximo rendemento económico dos seus descubrimentos, oculta o rodamento, non ensina, non nos educa. Créase unha distancia entre nós e as ferramentas que manexamos.
“A educación é comunicación, a comunicación do século XXI prodúcese, compártese e distribúese, cada vez máis, a través de medios dixitalizados. A dixitalización permitiu o abaratamento do transporte da información. Para algúns o medio é perfecto. Estes normalmente esquecéronse do contido, da mensaxe, do coñecemento. [?] E agora que parece que a tecnoloxía é pedra de toque en ambientes culturais e educativos, non está de máis lembrar a súa importancia, porque os medios non liberan, son medios. Porque a tecnoloxía non é neutral nin debe selo”. Creación e intelixencia colectiva. Pedro Jiménez. (2)
Vímonos lendo manuais de instrucións en máis dunha ocasión como manuais de supervivencia. Sentímonos estragados. As novas tecnoloxías propiciaron un campo magnético que tolea ao tempo moderno, que atrapa ao consumidor na necesidade de renovar os seus cacharros continuamente.
convivimos con cambios tecnolóxicos que marcaron profundamente as épocas nas que aparecen. A medida que convertemos o seu uso continuado nun acto doméstico a nosa forma de interpretar e interactuar co medio que nos rodea xera unha distancia sen retorno co pasado. Dá a estrana sensación de que estes percorridos acúrtanse ata o punto de que tende a desaparecer o destino antes da nosa chegada. houbo tantos cambios ao noso ao redor como aparellos se foron estragando no transcurso da nosa vida, ata ás veces asumimos o rol de estragarnos humanizando a avaría allea. Os consumidores fomos testemuñas directas dos avances tecnolóxicos ata o punto de converternos en cobayas da nosa propia experimentación electrónica e a nosa cultura hoxe é un efecto colateral desta relación baseada na interdependencia.
Internet no seu apartado de ferraxería social achegóunos múltiples ferramentas de participación e de reorganización individual para traballar colectivamente. O mercado e a mercadoría convertéronse no campo magnético que tolea ao tempo moderno, que o individualiza (aquela conversación imposible de tres adolescentes co seu mp3 a fume de carozo) que atrapa ao consumidor na necesidade de renovar os seus aparellos electrónicos, de acumulalos e beneralos. Ás veces algúns deles acendémolos e aínda non conseguimos adiviñar para que serven.
(1) Andrei tarkovski. Esculpir no tempo. Ed. Rialp. 1984. Pax. 66
(2) Creación e intelixencia colectiva.
por isaac-cordal
Tirado de www.alg-a.org
COLOSAL COLOFÓN
Ser o corpo do delito, a documentación
O único requisito. Colosal colofón.
É como partir a quilla no medio do tifón.
Non podemos evitar camiñar amodo
Porque non queremos chegar.
Só imos atopar restos do naufraxio
Soños no fondo do mar.
É o eterno pesadelo da contradición
É coma sen ton nin son. Colosal colofón.
Algunha vez marabillas e moitas decepción
Non podemos evitar camiñar amodo
Porque non queremos chegar.
Só imos atopar restos do naufraxio.
Moito sangue frío fronte á utopía
Reler todo o escrito, volver a vista atrás
Dicir que non vas… e vas! Colosal colofón
Non poñer a outra meixela para poñer as dúas
Non podemos evitar camiñar amodo
Porque non queremos chegar
Só imos atopar restos do naufraxio
Moito sangue frío fronte á utopía
Rosendo Mercado
(do álbum: “el endémico embustero
y el incáuto pertinaz”. 2007)
