WITCH: A GUERRILLA CONTRA AMERIKKKA

Charla pronunciada por Servando Rocha o 1 de xullo con motivo da presentación de WITCH (Women´s International Conspiracy from Hell. Textos, comunicados e feitizos: 1968-1969) (La Felguera, 2007) na III Mostra do Llibre Anarquista de Barcelona.



A edición de WITCH (Women´s International Conspiracy from Hell. Textos, comunicados e feitizos: 1968-1969) é, en realidade, a historia por resolver dunha ausencia. Unha ausencia que foi, e atrévome a dicir que aínda é, o resultado dunha opresión cultural e económica que xa as sufraxistas ou anarquistas como Emma Goldman denunciasen case sempre en solitario. Porque o feminismo sempre foi unha excepcional soidade e unha desesperada compaña. Mália que as mulleres estableceron distintas pontes en forma de lazos de supervivencia nunha sociedade hostil, o feminismo sempre foi soidade. Polo menos o seu camiño.
Aínda hoxe para moitos homes esquerdistas resulta ingrato abordar as incómodas preguntas que expón o feminismo. Esquerdistas ou libertarios, todos eles, dunha ou outra forma, consideran incómodos os interrogantes xerados cara a dentro pola transcendencia e implicación que comportan o xénero ou a súa propia historia (a dos homes, refírome) en canto a esa terrible negación por omisión da herstory. A súa actitude, en moitos casos, é condescendente, cando non desprestixiadora ou de aberta burla.
A pesares de que a teoría feminista atópase en primeira orde á hora de abordar, desde unha perspectiva de alta política, cuestións tan actuais como o transxenero ou a posmodernidade, o feminismo pode ser explicado dun xeito moito máis sinxelo e íntimo. Neste sentido, creo que esa ausencia da que falo, a complicidade ou a creatividade (poderiamos deternos na enorme importancia que tivo a arte feminista desde os anos setenta coa urxencia do vídeo arte, pero non é esta a pretensión desta breve charla), son elementos que teñen que ver con iso precisamente. Pero eu non vou abordar as razóns, eventuais fracasos ou acertos do feminismo. O miña laboura hoxe é outra: explicar o porqué da edición dun libro como este, tan atípico e, sobre todo, negar o evidente recurso á nostalxia. Os editores pretenderon tender unha ponte e combater a Historia. Unha Historia capaz de ser cosificada e mostrada baixo a forma do pastiche ou coma se dun fotograma se tratara. Lembrade as palabras de Walter Benjamin respecto diso: “canto máis se nos mostra menos comprendemos”. A Historia deber ser ou desenvolver consecuencias. Debe ter consecuencias e o feminismo, precisamente, é parte desa Historia. Aínda que pretenciosas, estas foron e son as intencións da editorial La Felguera e a súa política de edicións.


Nun momento en que a historia podería aniquilar á especie humana, non será estrano que nos fose dado asistir a unha tentativa desesperada para prohibir os acontecementos históricos. Noutros termos, non está vedado concibir unha época, non moi afastada, en que a humanidade, para asegurarse a supervivencia, véxase obrigada a seguir facendo a historia, e esfórcese por esquecer, como insignificante e perigoso, todo feito espontáneo que ameazase con ter consecuencias históricas
Mircea Eliade


Pero deixemos ao carón, por agora, estas cuestións e fixémonos nesa ausencia que dicía, é dicir, en WITCH.
Resulta elocuente que ún dos catalizadores do surximiento de WITCH fose o proceso xudicial contra un grupo de activistas estadounidenses da nova esquerda, en concreto, os chamados 7 de Chicago onde destacaba, como non, o yippie Abbie Hoffman. En realidade foron 8 os procesados, aínda que Bobby Seale o líder negro dos Black Panthers- quedase fóra durante a instrución do caso. Todos estes homes e digo homes, resaltando o xénero, por canto é a consecuencia deste acontecemento para o futuro de WITCH- foran procesados baixo a acusación de ser os autores dos notables disturbios producidos en 1968 durante as protestas contra a Convención Gubernamental de Chicago. O certo é que eran todos homes e iso fodéulles, e moito, ás futuras WITCH. En realidade, non foi algo caprichoso e reflectía o como e o porqué do movement neses momentos, das enormes contradicións que en materia de política sexual existían dentro do ambente político. E iso tanto dende a óptica de como se relacionaban os homes coas mulleres dentro e fóra do movemento, como cal era a relación que establecía o Poder sobre as mulleres activistas, Para os primeiros, estas carecían de poder e considerábanas como os súas “taquígrafas” nas asembleas (as propias WITCH refírense a isto con esas mesmas palabras) e, para os segundos, non existían como visibilizadoras da contestación. Atacando aos homes, caerían tamén “as súas” mulleres, deberon pensar. O certo é que WITCH, entón, decidiu rebelarse contra esa ausencia. Entón, as futuras activistas witches decidiron que acudirían a cada unha das sesións disfrazadas como bruxas e que farían conxuros contra os xuíces.
O activismo das WITCH non era anécdótico. Moitas delas tiñan estado xa presentes na famosa acción da Bolsa de Nova York, cando se lanzaron billetes dun dólar e os brokers tiráronse ao chan na súa captura, así como na marcha sobre Wall Street baixo o lema “Wall Street is War Street”. De feito, varias delas estaban militando nas filas yippies, eses hippies politizados que capitalizaban a oposición rueira no país. No entanto, o seu teatro rueiro provocador serviu de clara influencia como estratexia política para o grupo.
O meu primeiro encontro coa experiencia de WITCH foi fai xa algúns anos cando estaba investigando a traxectoria dunha organización armada branca chamada Weather Underground Organization. O resultado diso foi un pequeno libro titulado “Os dias de furia: contracultura e loita armada nos Estados Unidos” que se centraba na fantástica aparición dunha clase media branca e combativa que chegou a pasarse á clandestinidade, e que atacou violentamente o Pentágono ou o Capitolio. Aquilo, loxicamente, chamou poderosamente a miña atención. No medio de numerosos datos, datas e siglas, apareceu WITCH. O primeiro que me atraeu foi aquel escandaloso nome e, por suposto, a potencia da foto que ilustra a cuberta do libro que publicamos e na que se ve a un grupo de mozas disfrazadas de bruxas en plena acción. No entanto, o seu ascenso e difuminación expuña, dun xeito intenso, un apaixonado debate entón dentro do feminismo radical americano, da segunda onda feminista e igualmente vixente hoxe en día, cando non moi pouco superado. Un sector destas mulleres tomou o camiño de formar grupos autónomos e, deste xeito non exento de polémica, romper coa cohabitación dentro das hipermasculinizadas organizacións esquerdistas do momento.
Na traxectoria da revolta branca vemos aquelas razóns que deron lugar ao futuro mediato das WITCH. Deste xeito, o grupo difuminóuse e os seus protagonistas tomaron entón camiños ben diferentes. A crítica á violencia permanecía en todos os debates da nova esquerda, sobre todo ante unha guerra en Vietnam que continuaría sen freo algún varios anos máis. Todas as estratexias desenvolvidas ata entón parecían insuficientes. Algunhas comezaron a gañar prestixio nos ambentes feministas máis intelectualizados e, en troques, outras decidiron cruzar a liña que separa a legalidade da ilegalidade e participaron (polo menos dúas delas) nos Weathermen. De feito, os Weathermen (Homes do Tempo) cambiaron o seu nome polo dun menos sexista Weather Underground Organization por presións deste sector e realizaron algunhas accións de contidos feministas. Este tipo de accións foron levadas a cabo por pequenos grupos autónomos de mulleres do interior de devandita organización con obxectivos tais como a liberación de Angela Davis (baixo as siglas de The Proud Eagle Tribe of Weather ou Women´s Brigade of the Weather Underground) ou contra o control demográfico sobre as mulleres do Terceiro Mundo.
Dunha ou outra forma, WITCH e o seu legado estiveron presentes tras a súa disolución, ata durante a dramática década dos setenta, e foron precursoras dunha apertura do debate acerca da utilización da violencia revolucionaria polas mulleres.
Tamén dínme de conta de algo que, moi pronto, ía ser unha constatación e era o feito de que WITCH son incesantemente nomeadas en enciclopedias e ensaios sobre a contracultura americana e o feminismo radical, pero sen achegar case ningún dato máis. Por iso vén o que dicimos acerca de “pasar á historia do Movemento de Liberación da Muller con letras de ouro pero baixo o signo do ostracismo”. Logo chegou ás miñas mans o clásico “Sisterhood is powerful” (Vintage Books, 1970) xa totalmente descatalogado e que fose editado baixo a coordinación e compilación dunha famosa exWITCH como Robin Morgan. Neste libro recóllense os textos que contén a nosa edición e que cremos que son os únicos producidos polo grupo na súa efémera aínda que rica vida de pouco máis dun ano.
E como non ían criticar as activistas a esa nova esquerda? Como non ían ser duramente criticados os homes desa esquerda? A crítica feminista cara ao marxismo era evidente. No propio Manifesto Comunista afírmase que “alí onde a burguesía dominou, puxo fin a todas as relacións feudais, patriarcais”, é dicir, sinalábase que o patriarcado é un fenómeno precapitalista. Creo que a cita non merece maior explicación. O marxismo, que influíra en toda a nova esquerda, defendía unha concepción do mundo economicista. Neste sentido, os marxistas ortodoxos consideraban a economía e a produción como as principais actividades humanas, polo que se as mulleres non eran produtoras entón non existían “no mundo” e o seu protagonismo era o de ser meras reprodutoras.
O valor de WITCH cruzou a contracultura, da cal naceu. No entanto, convén que, como mínimo, expoñamos unha distinción e aclaración neste tema. A contracultura podería expresarse baixo a idea da creación de alternativas ao sistema e de formas autoxestionarias de autosuficiencia (comunas, fanzines, redes de distribución non comerciais, etc) dentro dunha idea marcusiana de Gran Rexeitamento. Xera un aspecto de contrapoder creativo. En troques, podemos definir ás subculturas como distincións ou diferenciacións da cultura hexemónica e que esixen, trunfando ou non, non ser máis adiante unha réplica do modelo de adulto tradicional. No caso de WITCH é preciso opornos a esa tendencia demasiado simplista de incluír dentro dun xenérico “contracultura” ao feminismo, por canto consideramos que non pode ser tratado este último como un apéndice máis da contracultura, senón que ten suficiente identidade propia. Por suposto, excédeo e supera. Outra diferenza importante é que a contracultura é só unha, é dicir, maniféstase dun só xeito concreto aínda que se exprese con distinta linguaxe simbólica. O feminismo, pola contra son feminismo(s) inevitablemente. A súa historia así o afirma. WITCH é froito desa heteroxeneidade.
A publicación de WITCH tamén xorde baixo a necesidade de romper o que se denominou a “masculinización da mirada”. En efecto, o maior fenómeno de éra posmoderna, tal e como sabemos, é o trunfo absoluto do ver, da imaxe e a propaganda. Se falamos de patriarcado debemos referirnos tamén a esa masculinización da mirada ou, máis especificamente, do significante e o significado, da masculinización total respecto da forma en que interpretamos o mundo.
No coñecido collage da artista feminista Barbara Kruger “A túa mirada golpéame” indícase isto. A obra ten que ver con esa mirada absolutista e que interpreta todo en clave masculina. No collage, aparentemente, reflíctese o instante posterior dunha agresión sexista. Pero o que Kruger intenta reflectir é tamén unha agresión de xénero. É a suprema violencia que leva a masculinización desa mirada.
WITCH, a pesar das súas numerosas limitacións enfrontóuse a esta posición ideoloxizada de violencia. E fíxoo dun xeito moi sedutor (“con pandereitas e cócteles molotov”, como elas dicían) facendo uso dun discurso ameazador, apocalíptico e, ao mesmo tempo, divertido.
O seu posicionamento desafiante contra todo e todos emparenta ao grupo coa única icona capaz de igualar a súa potencia. Referímonos a Valerie Solanas e o seu texto SCUM. Aínda así, existe unha certa conexión entre ambos os nomes naquela cidade de Nova York onde todos, ou case todos, coñecíanse. Solanas era íntima amiga de Ben Morea, líder do colectivo anarcodadaísta e de influencia prositu Black Mask/Motherfuckers. A orixe do nome de WITCH produciuse dun xeito moi cotián. Unha vez que os “7 de Chicago” son detidos, deciden que as súas accións débense levar a cabo baixo un nome e alguén insinuou que podería ser o de WITCH. Curiosamente, ao redor daquela época comezan a efectuarse accións con explosivos contra industrias ligadas á guerra de Vietnam tras as que estaban antigos activistas dos Motherfuckers e que, entón, asinaban as súas accións baixo o nome de International Werewolves Conspiracy from Hell. Coincidencia ou non, o certo é que tal feito produciuse, polo que non é descartable unha retroalimentación de ambos os grupos.
Pero e por que WITCH?
A historia de WITCH e doutras tantas experiencias de contrapoder negan o devir dunha época sen pasado nin futuro, onde se destrúe a tradición, coma se tratásese do peor dos seus inimigos. Unha Historia que ten un único tempo, un único Deus e, por conseguinte, é unha soa Historia sen lembranzas coherentes, sen consecuencias, baixo imaxes fraccionadas e como un collage ideoloxizado. Como se dixo: houbo unha Historia, pero xa non a hai.
Noutra orde de cousas, WITCH rexeitou unha narración amable desa Historia. A súa vivencia é nada conciliadora e sitúanos ante problemas sen resolver. Entre outras cousas, devolveu a loita política ao terreo da ameaza. Basta citar unha frase que se inclúe neste volume a modo de conclusión para esta breve charla: “se te metes cunha, méteste con todas. ¡Pasa a palabra, irmá!?.


Servando Rocha
Xullo, 2007

postado por minux @ 18:08